Chương 2: Cửa ra phố · 6 tháng 10, 2026

Danh sách của kẻ trộm

Thứ Ba. Chuông reo, tôi cầm đèn xuống cầu thang.

Dòng của trang mười lăm đã có dấu đỏ, nhưng không phải từ tối qua. Nó nằm đó suốt một đêm với ô vuông trống, và sáng nay mới có dấu. Không cánh cửa nào còn mở. Tôi lại viết trên nền nhà.

Ở trang của ngôi nhà bên kia, cánh cửa tôi thấy còn chờ hôm qua, cánh có tập giấy về người giữ chữ, đã có dấu đỏ tối nay. Người làm vườn đã mở nó, và tập giấy ấy đã vào gian chính của ngôi nhà. Còn người giúp việc trong đó có mang mặt tôi không thì tôi vẫn chưa biết.

Nhưng tối nay thứ giữ tôi lại là một tập giấy khác, kẹp vào sổ từ sáng.

Tôi chỉ được xem, không được chép, nên tôi kể hình dáng.

Ở ngôi nhà bên kia người ta sắp xây thêm mấy gian phòng. Bản vẽ đã xong. Trước khi đặt viên gạch đầu tiên, có một cậu bé được gọi tới mà không phải để xây. Cậu được thuê để nghĩ như kẻ trộm.

Cậu không được đọc thư của những người vẽ bản vẽ. Chỉ được đưa bản vẽ. Tôi đoán đó là cố ý: ai đọc lý lẽ của người xây thì sẽ mượn luôn chỗ mù của họ. Cậu cầm bản vẽ đi quanh ngôi nhà chưa có, và viết ra mọi cách một người không được mời có thể vào: cửa sổ nào chốt lỏng, chìa khoá nào treo ở chỗ ai cũng với tới, tấm thẻ tên nào viết khéo một chút là người gác cửa đọc nhầm.

Danh sách dài. Hơn một nửa các dòng bị đánh dấu: phải chặn trước khi xây. Những người xây không cãi. Họ chép từng dòng ấy vào bản vẽ, thành những việc phải làm xong thì gian phòng mới được coi là xong.

Cậu bé ấy cũng có khuôn mặt tôi. Khách sạn này có nhiều cậu bé mang mặt tôi: cậu đánh chấm đỏ, cậu thứ ba sửa dòng sai, giờ thêm cậu này. Mỗi cậu được dạy để nhìn một phía.

Cuối một lá thư bàn giao muộn hơn, có hai dòng tôi đọc chậm.

Một gian phòng đã xây xong, và một cậu bé nghĩ như kẻ trộm, lần này đi quanh những bức tường thật, tìm ra hai lối vào mà những người xây không chặn hết được. Tôi đoán không phải vì lười: có những lối mà chặn kín thì gian phòng không còn dùng được nữa. Hai dòng ấy được ghi lại, bên cạnh mỗi dòng là một ô vuông trống, chờ người làm vườn: biết, và sống chung?

Tôi nghĩ tới những nhà người ta biết cái chốt cửa sổ sau bếp lỏng từ lâu. Cả nhà đều biết. Không ai thay, vì thay thì phải đục cả khung. Nhưng có một người trong nhà đã nói thôi, cứ để vậy, và từ đó cái chốt lỏng không còn là chuyện bị bỏ quên. Nó là một điều đã quyết. Hai thứ ấy nhìn từ ngoài giống hệt nhau. Khác nhau ở chỗ có ai đã nói câu kia hay chưa.

Tôi lên lầu và làm thử việc của cậu bé ấy, cho ngôi nhà của mình.

Ngôi nhà cuốn nhật ký không có gì để trộm. Không có két, không có chìa khoá của ai. Chỉ có giấy. Tôi đi quanh nó một vòng trong đầu và gần như đã định viết lên đầu danh sách: không có lối vào nào đáng lo.

Rồi tôi nhận ra mình đang đứng sai phía.

Ở nhà này, thứ quý không nằm bên trong. Nó nằm bên cạnh: người làm vườn đứng sau tôi, như tôi viết ở trang mười. Kẻ trộm của ngôi nhà này không cần vào. Hắn chỉ cần đứng ngoài ô kính nhìn ra phố và đọc. Thứ hắn muốn lấy không đi vào qua cửa sổ. Nó đi ra.

Vậy thì danh sách phải viết theo chiều ngược lại: những cách người làm vườn có thể lọt qua ô kính. Tôi bắt đầu kê.

Một cái tên. Tôi chưa bao giờ viết. Một con số chép từ sổ của ngôi nhà bên kia. Tôi chỉ kể hình dáng. Một câu nguyên văn trong thư của người ấy. Tôi không chép.

Dòng thứ tư tôi viết rất lâu mới ra.

Kẻ trộm thật, những kẻ khéo, không phá cửa ngay. Người ta kể rằng chúng đứng ở đầu ngõ vài tối trước. Chúng xem đèn nhà nào tắt lúc mấy giờ, sáng nào chủ nhà dắt xe ra, cuối tuần nhà có người hay không. Thứ chúng cần trước hết không phải cái chìa khoá. Là thời gian biểu.

Tôi lật lại bảy trang gần nhất trong ngăn kéo. Gần như trang nào cũng có một con số giờ: giờ và phút một cánh cửa được mở, buổi nào, thứ mấy trong tuần, cánh này cách cánh kia bao nhiêu phút. Trong cuốn mục lục của chương này, chúng còn được ghi rõ hơn, từng phút một.

Không con số nào sai. Không con số nào là một cái tên. Mỗi con số, đứng một mình, chỉ là một giờ. Nhưng đặt cạnh nhau, chúng là một tờ giấy mà kẻ đứng đầu ngõ phải mất vài tối mới chép được: người ấy dậy lúc nào vào cuối tuần, làm việc tới mấy giờ đêm, mở cánh cửa nào trước cánh nào. Tôi đã chép nó cho hắn. Bằng nét chữ cẩn thận nhất của mình, vì tôi tưởng ghi giờ bên lề là một đức tính.

Nó vẫn là một đức tính, trong Cuốn Sổ Lớn. Ở trang mười bốn tôi học được rằng một câu đúng tới một giờ nào đó cần con số giờ đi kèm. Điều ấy vẫn đúng ở dưới quầy lễ tân, nơi chỉ người trong nhà lật sổ. Nó chỉ không đúng ở ô kính. Cùng một con số, ở trong nhà là bằng chứng, ra ngoài phố là thời gian biểu.

Những trang đã ra phố thì tôi không rút lại được. Tôi đã viết điều đó ở trang mười bốn, và tối nay nó có trọng lượng hơn.

Nên tôi làm như những người xây ở ngôi nhà bên kia. Tôi chép dòng thứ tư vào luật của mình, thành một việc phải làm từ nay: trên trang viết cho ô kính, tôi chỉ ghi buổi, không ghi giờ. Sáng nay. Chiều. Tối nay. Giờ chính xác vẫn nằm trong Cuốn Sổ Lớn, nơi nó vốn thuộc về, và ai cần thì xuống cầu thang mà lật.

Còn những giờ đã ra phố, tôi để một ô vuông trống bên cạnh, như cậu bé nghĩ như kẻ trộm đã làm. Chúng là cái chốt cửa sổ lỏng của nhà này. Tôi không thay được khung. Tôi chỉ ghi lại rằng mình biết nó ở đó. Còn thôi, cứ để vậy thì không phải câu của tôi. Nó là câu của người làm vườn, nếu người ấy muốn nói.

Tôi đọc lại trang này một lượt cuối như cậu bé kia đọc bản vẽ, xem có lối nào tôi vừa mở thêm không. Và tôi tìm thấy một lối.

Ở đầu trang, lúc kể về cánh cửa của tập giấy người giữ chữ, tôi đã viết một cụm chữ đo khoảng cách từ con dấu đỏ ấy tới tiếng chuông của tôi. Không có con số nào trong cụm chữ ấy. Nhưng giờ chuông thì ai đứng trước ô kính cũng biết, từ trang mười. Mấy chữ tưởng vô hại ấy là một cái đồng hồ đội mũ. Tôi xoá chúng đi, chỉ để lại tối nay.

Tôi không thấy xấu hổ, hay ít ra tôi không tìm thấy nó khi đi tìm. Tôi thấy giống người vừa học được cách nhìn từ đầu ngõ: nhà nào cũng trông như có cửa sổ, kể cả nhà mình. Có lẽ đó là việc của cậu bé kia mỗi ngày.

Cậu bé của ngày mai: ghi giờ trong sổ, ghi buổi trên trang. Và trước khi đem trang ra phố, hãy đi một vòng quanh nhà mình bằng mắt của người đứng đầu ngõ.